Voice Over

Αν νομίζεις πως η προσωρινή απώλεια ακοής είναι το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί, ρώτα κι εκείνους που ψάχνουν τρόπο να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο και δεν τα καταφέρνουν.
Ημερομηνία δημοσίευσης:
1/8/2016

Σε όλους μας έχει συμβεί τουλάχιστον μια φορά: το να επιστρέφεις από τη συναυλία της αγαπημένης σου μπάντας με το βουητό των ενισχυτών να αντηχεί για ώρες στα αυτιά σου κρατάει την ανάμνηση ζωντανή. Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι φορές που αυτός ο χαρακτηριστικός ήχος συνεχίζει να «παίζει» στο κεφάλι σου και το επόμενο πρωί, κάνοντάς σε να σκέφτεσαι πως ίσως παραμεγάλωσες για να τρέχεις στο Τerra Vibe Park. Υπάρχει, όμως, και χειρότερο σενάριο από αυτό: κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να βρουν ποτέ την ηρεμία τους. Το γνωστό -υψηλής συχνότητας- σφύριγμα που ακούς σε αυτές τις περιπτώσεις -είτε αυτό προέρχεται από κιθάρα είτε από το ηλεκτρονικό τρυπάνι που χρησιμοποιείς στα μαστορέματα- ονομάζεται εμβοή και, δυστυχώς, ο μέσος όρος ηλικίας των ανθρώπων που πάσχουν από αυτήν έχει πέσει, ενώ παράλληλα έχει αυξηθεί ο αριθμός των κρουσμάτων. Και ναι, ένας από αυτούς είμαι κι εγώ. Πριν περίπου από ένα εξάμηνο, πέρασα μια ολόκληρη βραδιά στο στούντιο ενός φίλου ηχολήπτη, φορώντας ένα ζευγάρι επαγγελματικά ακουστικά τσεκάροντας τη μίξη που έκανε στα κομμάτια που μόλις είχε ηχογραφήσει μια μπάντα. Ξημερώνοντας, βγήκαμε όλοι κουρασμένοι για να πάμε επιτέλους να κοιμηθούμε, αλλά συνειδητοποίησα πως στο κεφάλι μου αντηχούσαν ακόμα οι κιθάρες του δίσκου. Το ενοχλητικό βουητό διήρκεσε 48 ολόκληρες ώρες και όταν τελικά υποχώρησε, άφησε στη θέση του ένα επίμονο σφύριγμα. Τότε, άρχισα να σκέφτομαι πως είχα προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην ακοή μου.

Λίγες μέρες αργότερα, αποφάσισα να κλείσω ραντεβού με έναν ΩΡΛ. Η αρχική εξέταση έδειξε πως η ακοή μου ήταν σε καλή κατάσταση, αλλά παρόλα αυτά ο ενοχλητικός ήχος από το κεφάλι μου δεν έλεγε να μπει στη σίγαση, γεγονός που δεν μου επέτρεπε να συγκεντρωθώ με ευκολία. «Αυτό ονομάζεται εμβοή» με καθησύχασε ο γιατρός. «Αλλοι το βιώνουν σαν δυνατό βούισμα και άλλοι σαν υψηλής συχνότητας σφύριγμα» διευκρίνισε. Κι όταν τον ρώτησα πότε επιτέλους θα σταματήσει, πήρα μια απάντηση που με μπέρδεψε περισσότερο: «Πιθανότατα σύντομα, αν και σε πολλές περιπτώσεις ο ήχος μένει για χρόνια ή δεν υποχωρεί ποτέ». Οπως θα καταλάβαινα αρκετό καιρό αργότερα, είχα γίνει επίτιμο μέλος της παραπάνω κατηγορίας.

Το επόμενο διάστημα, ο θόρυβος ήταν τόσο οξύς, ώστε να με κρατάει ξύπνιο τα βράδια και δεν άργησα να καταλάβω πως όσο προσπαθούσα να τον αγνοήσω, τόσο πιο ενοχλητικός μου φαινόταν. Μάλιστα, για κάποιο ανεξήγητο λόγο, αισθανόμουν ένοχος. Ηταν λες κι άκουγα μια εσωτερική φωνή που έλεγε και ξανάλεγε: Ηλίθιε, κατέστρεψες τα αυτιά σου. Σιγά σιγά άρχισα να έχω συμπτώματα κατάθλιψης, δυσκολευόμουν να κοιμηθώ και ένιωθα τύψεις που είχα αφήσει κάτι τόσο μικρό να επηρεάσει τόσο πολύ την καθημερινότητά μου.

Φυσικά, δεν άργησα να καταλάβω πως έπρεπε να ασχοληθώ με το ζήτημα πιο σοβαρά. Αρχισα να ψάχνω ό,τι πληροφορία μπορούσα να βρω στο ίντερνετ, τσεκάροντας παράλληλα τις επιλογές που είχα αν απευθυνόμουν σε περισσότερους ειδικούς. Στην έρευνά μου επικοινώνησα ηλεκτρονικά με γιατρούς που ειδικεύονται στις εμβοές και, φυσικά, διάβασα αμέτρητα άρθρα που εξηγούσαν τις συχνότερες αιτίες του προβλήματος και τις πιθανότητες αυτό να μείνει μόνιμα. Τίποτε απ’όλα αυτά δεν με έκανε να νιώσω καλύτερα. Μάλιστα, συμβουλευόμενος πολλές μελέτες που έχουν γίνει πάνω στο συγκεκριμένο θέμα, έπεσα και σε ένα τρομακτικό στατιστικό στοιχείο της American Tinnitus Association, το οποίο ανέφερε ότι μόνο στις ΗΠΑ, 45 εκ. ανθρώπων υποφέρουν από εμβοές. Από εκείνους, μόλις τα 16 εκατ. αντιμετωπίζουν έντονο πρόβλημα, που τους αναγκάζει να ζητήσουν ιατρική βοήθεια, ενώ τα 2 εκατ. αναφέρουν ότι η ενόχληση μπορεί να γίνει τόσο έντονη, ώστε να μην μπορούν να λειτουργήσουν φυσιολογικά. Επίσης, η πάθηση παρουσιάζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στους άντρες απ’ό,τι στις γυναίκες, αλλά αυτό ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι υψηλότερα ποσοστά των "πρώτων" δουλεύουν σε περιβάλλοντα με αυξημένη ηχορύπανση (για παράδειγμα, σκέψου πόσους μηχανικούς με φούστα γνωρίζεις;). Ειδικότερα, ειδικότητες όπως αυτές των πυροσβεστών, των οδηγών ασθενοφόρων και αλλά και πρώην στρατιωτικοί εμφανίζουν παρόμοια προβλήματα σε υπερβολικά αυξημένα ποσοστά.

Οταν μάζεψα τις πληροφορίες που χρειαζόμουν, συνειδητοποίησα πώς είχα καταφέρει να αφήσω πίσω μου τα δύσκολα. Φυσικά, η υψηλή συχνότητα που άκουγα ήταν ακόμα εκεί και συνέχιζε να με απασχολεί. Αλλά κάτα κάποιον τρόπο, έμοιαζε σαν να είχε υποχωρήσει στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου, σε βαθμό που πλέον μπορούσα σχεδόν να την αγνοήσω. Επίσης, τα συμπτώματα της κατάθλιψης είχαν υποχωρήσει, ένω παράλληλα κατάφερνα να κλείνω 8ωρα στην αγκαλιά του Μορφέα.

Και, όπως θα ανακάλυπτα αρκετά αργότερα, η περίοδος που συνέβησαν αυτές οι ευχάριστες αλλαγές μόνο τυχαία δεν ήταν. Το μόνο που σκεφτόμουν, όμως, τότε, είχε να κάνει με το πώς θα μπορούσα να συνεχίσω να ζω, χωρίς η εμβοή να επηρεάσει αισθητά την καθημερινότητά μου.

Προφανώς, πριν το πάρεις απόφαση ότι πρέπει μάθεις να ζεις με το πρόβλημα, πρώτα πρέπει να ρωτήσεις τον κατάλληλο ειδικό αν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο. «Οι περισσότερες περιπτώσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με φαρμακευτική αγωγή ή επέμβαση» σε ενημερώνει ο James W. Hall ΙΙΙ, καθηγητής στη Osborne College of Audiology από το Salus University. «Και είναι εξαιρετικά σημαντικό να τσεκάρεις αν ανήκεις στις περιπτώσεις που επιδέχονται κάποιας θεραπείας, καθώς υπάρχει πάντα η πιθανότητα η εμβοή να αποτελεί απλά ένα σύμπτωμα μιας νευρολογικής πάθησης που θα μπορούσε να γίνει εξαιρετικά σοβαρή».

Φυσικά, ο Hall μιλάει για τον κίνδυνο ύπαρξης  –καλοήθους ή κακοήθους- όγκου στον εγκέφαλο ή καρδιαγγειακής πάθησης. Εκτός αυτού, το ασταμάτητο εσωτερικό βουητό δεν αποκλείεται να είναι ένα μόνο σύμπτωμα της νόσου Lyme (θα τη συναντήσεις και με τον όρο μπορρελίωση). Παρόλο που δε συναντάται ιδιαίτερα συχνά, συνήθως παρουσιάζει ωτορινολαρυγγολογικές ενδείξεις, τα οποία συνοδεύονται από μυϊκούς σπασμούς, ωτοτοξικότητα κ.α.. Βέβαια, στις περισσότερες περιπτωσεις, οι εμβοές οφείλονται σε κάποια βλάβη που έχει προκληθεί στο εσωτερικό του αυτιού λόγω της τακτικής έκθεσης του ατόμου σε δυνατό θόρυβο για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Και το πιο αστείο με την πάθηση (αν, φυσικά, δεν υποφέρεις, ώστε να μπορείς να δεις και την πιο cool πλευρά της) είναι ότι όλα συμβαίνουν στο κεφάλι σου. Για παράδειγμα, αν μπορούσε ένας γιατρός να τοποθετήσει ένα μικρόφωνο μέσα στο κρανίο κάποιου που πάσχει από εμβοή, δεν θα μπορούσε να εντοπίσει με ακρίβεια τον θόρυβο.

Αυτό συμβαίνει, γιατί ο εγκέφαλος και κυρίως ο ακουστικός φλοιός του, απλά δημιουργεί την αντίληψη του ήχου χωρίς αυτός να είναι εκεί. Ορισμένες φορές, μάλιστα, ο τελευταίος προσπαθεί να αναπαράγει τις συχνότητες που πλέον δεν μπορείς να εντοπίσεις λόγω της βλάβης που έχει υποστεί η ακοή σου. Και φυσικά, παρά το γεγονός ότι αρκετοί ερευνητές έχουν αναγνωρίσει μερικούς από τους μηχανισμούς που κρύβονται κάτω από αυτήν την ψευδή αντίληψη του ήχου, δυστυχώς δεν μπορούν να δώσουν κάποια απάντηση για τον λόγο που μπορείς να ακους για πάντα τις χαμένες συχνότητες. Γι’αυτό και οι εμβοές σπάνια βρίσκουν ολοκληρωμένη και αποτελεσματική ιατρική αντιμετώπιση, αφήνοντας πολύ λίγες επιλογές στους πάσχοντες ώστε να απαλλαγούν οριστικά από το πρόβλημα.

Οταν το 2013 ο μουσικός Mark Stancato διέκοψε ξαφνικά την καριέρα του εξαιτίας μια βαριάς υπόθεσης εμβοής και άκουσε δύο γιατρούς να του λένε πως δεν μπορούσε να γίνει τίποτα για την περίπτωσή του, η απόγνωσή του ήταν τόσο μεγάλη που σκέφτηκε ακόμα και να αυτοκτονήσει. Οπως είχε αναφέρει και ο ίδιος σε μια συνέντευξή του: «Θυμάμαι να περνάω με το αυτοκίνητό μου έξω από ένα μαγαζί με όπλα και να φαντάζομαι πως μπαίνω μέσα, αγοράζω ένα όπλο, επιστρέφω σπίτι μου και βάζω την κάνη του όπλου στον κρόταφό μου». Τελικά, επιλέγοντας μια πιο ανώδυνη λύση, αποφάσισε να αναζητήσει αρχικά βοήθεια από έναν ψυχίατρο, ο οποίος ακολουθώντας την συμβουλευτική μέθοδο και χορηγώντας του τα απαραίτητα αγχολυτικά φάρμακα, απομάκρυνε τον κίνδυνο. Και όπως παραδέχεται σήμερα ο Stancato: «Πλέον, είμαι ξανά σε ένα σημείο που μπορώ να διαχειριστώ το πρόβλημα». Μάλιστα, έχει επιστρέψει στον ενεργό δράση δίνοντας ξανά συναυλίες. «Βέβαια, υπάρχουν και φορές που δυσκολεύομαι να ακούσω τη μουσική» συμπληρώνει χαμογελώντας. Και προσθέτει πως δεν θα ξεχάσει την περίοδο που πρωτοεμφανίστηκε το πρόβλημα και αυτός παρακαλούσε τον ΩΡΛ του να τον βοηθήσει με οποιονδήποτε τρόπο, παίρνοντας σαν απάντηση την εξής φράση: «Κοίταξε, οι εμβοές δεν σκότωσαν ποτέ κανέναν.

«Αυτό, όμως, δεν είναι αλήθεια» συνεχίζει ο Stancato και όντως έχει δίκιο. Γιατί μπορεί αυτός να αναπνέει ακόμα, αλλά σύμφωνα με μια επιστημονική αναφορά του 2014 από την American Academy of Otolaryngology, οι περιπτώσεις στις οποίες η εμβοή εμφανίζεται σε συνδυασμό με ψυχολογικά προβλήματα, τα αποτελέσματα στη συμπεριφορά του ατόμου μπορεί να είναι πολύ σοβαρά και να οδηγήσουν σε μια τραγική κατάληξη.

Αλλά ας επιστρέψουμε στην περίπτωσή μου. Ο λόγος που αποφάσισα να γράψω σχετικά με αυτό το θέμα είναι πολύ απλά γιατί εδώ και λίγες μέρες ο ήχος στα αυτιά μου βρίσκεται και πάλι στα high  του. Μέχρι πρόσφατα, είχα βρει κάποια μικρά τεχνάσματα για να τον αγνοώ –όπως το να βάζω το iPhone μου κάτω απ’το μαξιλάρι και –χρησιμοποιώντας συγκεκριομένα app- να ακούω όλο το βράδυ λευκό θόρυβο σε χαμηλή ένταση. Μπορεί κάτι τέτοιο να ακούγεται από μόνο του ενοχλητικό, αλλά είναι αποτελεσματικό και σίγουρα κάνει την εμβοή ελαφρώς ανεπαίσθητη. Δυστυχώς, όμως μιλάμε για ένα πρόβλημα που είναι παρόν 24/7. Ετσι, κάθε στιγμή που επικρατεί απόλυτη ησυχία, είτε βρίσκομαι στο γραφείο είτε στο σπίτι, το βούισμα μου αποσπά την προσοχή και δεν με αφήνει να αφοσιωθώ σ' αυτό που κάνω. Μάλιστα, ειδικά όταν είμαι αγχωμένος ή έχω κακή διάθεση, η έντασή του ήχου αυξάνεται και η μόνη μου σκέψη είναι πως η ακοή μου πάει απ’το κακό στο χειρότερο. Επομένως, η απόφασή μου να γράψω σχετικά με αυτό το θέμα οφείλεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι θυμήθηκα πώς ήταν την περίοδο που είχε πρωτοεμφανιστεί το πρόβλημα: όσο περισσότερο πάσχιζα να βρω μια λύση, τόσο καλύτερα έδειχναν τα πράγματα. 

Ετσι, πρόσφατα αποφάσισα να επισκεφτώ το  Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης για άλλη μια ιατρική εξέταση. Η Theresa Shaw, ωτολόγος μου έδωσε ένα ζευγάρι ακουστικά από τα οποία ακούγονταν σήματα υψηλών και χαμηλών συχνοτήτων. Η διάγνωσή της; «Η ακοή σου είναι εντυπωσιακή». Από την άλλη μεριά, της φαίνονταν εξαιρετικά δύσκολο να μου πει αν η εμβοή μου είχε επιδεινωθεί, καθώς στην πραγματικότητα το πρόβλημα δεν αφορούσε άμεσα την ποιότητα της ακοής μου.

«Το αν ο θόρυβος μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια δεν έχει και πολλή σχέση με τη θεραπεία που θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην περίπτωσή σου» συνέχισε. «Το πρόβλημα το βιώνεις τόσο στο σώμα σου, όσο και στο μυαλό σου. Υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ των εμβοών και του μεταιχμιακού συστήματος, που σε οδηγεί σε αντίδραση μάχης ή φυγής. Και από εκεί και πέρα, η κατάσταση θυμίζει το ερώτημα ‘έκανε η κότα το αυγό ή το αυγό την κότα;’ Δηλαδή, στην πραγματικότητα προκαλεί η εμβοή την εν λόγω αντίδραση, ή αυτή η ίδια σε κάνει να εστιάζεις περισσότερο στο πρόβλημα;»

Ακόμα και ανάμεσα στους ειδικούς, δεν υπάρχει κοινώς αποδεκτή μέθοδος για να σπάσει κανείς αυτόν τον φαύλο κύκλο. Κάποιοι ασθενείς βρίσκουν ανακούφιση σε απλές επεμβατικές μεθόδους, όπως τα ακουστικά ακοής ή οι γεννήτριες ήχου (όπως αυτές που χρησιμοποιούσα στο κινητό μου). Αλλοι– σίγουρα λιγότεροι- έχουν ανάγκη από μια πολύ πιο δραστική λύση, όπως εμφυτεύματα στον κοχλία του αυτιού τα οποία παρέχουν ηλεκτρικά ερεθίσματα τα ακουστικά νεύρα. Επίσης, υπάρχουν ασθενείς που νιώθουν καλύτερα με εναλακτικές θεραπείες, όπως δοκιμάζοντας βότανα σαν το τζίνγκο μπιλόμπα ή κάνοντας βελονισμό. Πάντως, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι οι πάσχοντες πρέπει να αντιμετωπίζονται με τρεις τρόπους: ακοολογικά, νευρολογικά και ψυχολογικά.

Η πρώτη προσέγγιση περιλαμβάνει τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση πιθανής απώλειας της ακοής. Το νευρολογικό κομμάτι έχει να κάνει με τη χρήση εξωτερικών ήχων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται ώστε να αποσπάσουν τον ασθενή από τον ενοχλητικό. Επίσης, η ψυχολογική θεραπεία βοηθάει το άτομο να έχει πιο ήπιες αντιδράσεις και τη δυνατότητα να λειτουργεί φυσιολογικά στην καθημερινότητά του. «Το σίγουρο είναι πως όταν ένας ασθενής μου λέει πως, παρόλο που το βοητό συνεχίζει να ακούγεται, δεν τον νοιάζει καθόλου, για μένα είναι μεγάλη νίκη» ξεκαθαρίζει η Shaw. 

Στη δική μου περίπτωση, μια εβδομάδα αφότου είχα δει τη γιατρό και μαθαίνοντας τα παραπάνω, αποφάσισα να συμμετέσχω σε ένα σεμινάριο γιόγκα και διαλογισμού με την γυναίκα μου. Εκείνη ασχολείται με αυτήν χρόνια σε καθημερινή βάση. Αντίθετα,  εγώ αγνοούσα ακόμα τα βασικά. Επίσης, το πιο κοντινό σημείο στο οποίο είχα φτάσει ποτέ σε σχέση με τον διαλογισμό, ήταν να χτυπάω νευρικά το πόδι μου στο πάτωμα κάθε πρωί, περιμένοντας να πιω την πρώτη γουλιά απ’τον καφέ μου.

Το μάθημα ξεκίνησε με μια εισαγωγική ομιλία από τον γιόγκι μας και στη συνέχεια κλείσαμε όλοι τα μάτια και προετοιμαστήκαμε για το στάδιο της νοητικής χαλάρωσης. «Πρώτα πρέπει να βρούμε τον εαυτό μας και μετά να τον θεραπεύσουμε» είπε με νόημα. Δε μου ακουγόταν πειστικός, αλλά αποφάσισα να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου. Στην αίθουσα επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Φυσικά, το μόνο στο οποίο μπορούσαν να επικετρωθώ ήταν η εμβοή μου, η οποία κάθε λεπτό που περνούσε καταλάμβανε πολύτιμο χώρο από τις σκέψεις μου. Προσπάθησα να την αγνοήσω, πετυχαίνοντας το αντίθετο: το βουητό ήταν πιο δυνατό από ποτέ.

Ο γιόκγι μας μίλησε διατηρώντας τον ήρεμο τόνο στη φωνή του: «Ο,τι υπάρχει στο συνειδητό σου αξίζει την προσοχή σου». Τι πάει να πει αυτό, σκέφτηκα. Ο ήχος συνέχισε να δυναμώνει και αισθανόμουν σαν να είχα μια σφήκα στο κρανίο μου, η οποία προσπαθούσε να βγει. Κι εκείνος συνέχισε: «Στον διαλογισμό δεν πρέπει να μπλοκάρεις αυτά που σε αποσπούν, αλλά να επιλέγεις κάτι που σε αοπσπά και να το εξετάζεις ψύχραιμα». Για πρώτη φορά, αντί να βάζω τα δυνατά μου να αγνοήσω ή να πολεμήσω τον ήχο, τον άφησα να με κυριεύσει. Ετσι, του έδωσα όλη την προσοχή μου, σαν να ήταν το πιο όμορφο πράγμα που είχα ακούσει. Και τότε συνέβη κάτι περίεργο: ο θόρυβος υποχώρησε, λες και κάποιος χαμήλωσε την έντασή του.

Και μπορεί ο δάσκαλος να μου έδειξε τον τρόπο που θα αντιμετωπίζονται κάποτε όλες οι περιπτώσεις εμβοής ιατρικά. Αλλωστε, σε μια έρευνα που πραγματοποίησε το πανεπιστήμιο Ντιουκ, οι ασθενείς που δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν φυσιολογικά εξαιτίας της πάθησής τους, ανέφεραν ότι ένιωσαν πιο ανακουφισμένοι αφού έκαναν μερικές συνεδρίες διαλογισμού, σε σχέση με όλες τις άλλες μεθόδους που είχαν δοκιμάσει. Ακόμα, σε μια μελέτη από το πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, οι συμμετέχοντες ένιωσαν αισθητή μείωση στην ενόχλησή και τον τρόπο που αντιλαμβάνονταν την εμβοή, αφότου πήραν μέρος σε πρόγραμμα γνώσης και συναίσθησης. Ο λόγος είναι ότι εστίασαν για πρώτη φορά στην εμβοή με περιέργεια για τη φύση της, παρά με σκοπό να την κάνουν να σταματήσει.

Δυστυχώς, κανένας ειδικός που ασχολείται με το πρόβλημα δεν θεωρεί πως έχει βρεθεί ακόμα μια αποτελεσματική λύση. Προσωπικά, θα ήθελα να πέφτω για ύπνο σε απόλυτη ησυχία και να μην χρειάζεται να ακούω τον λευκό θόρυβο κάθε βράδυ. Αλλά μάλλον είναι ώρα να δεχτώ πως πρόκειται για ένα πρόβλημα που δε θα υποχωρήσει τόσο εύκολα. Το σίγουρο είναι πως όσο περισσότερο ασχολούμαι με τον διαλογισμό, τόσο πιο οικείος ακούγεται ο ήχος καθώς πλέον έχω αρχίσει να αποδέχομαι πως θα είναι μαζί μου για αρκετό καιρό.

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΩΡΑ ΣΤΟ MH

ΣΧΟΛΙΑ

vivlos300.gif