Η Καταναλωση Κοτοπουλου Απειλει την Υγεια σου;

Επικίνδυνα πουλερικά καταλαμβάνουν τα ράφια των σούπερ μάρκετ κι αυτό πρέπει να σε τρομάζει. Οχι δεν είναι βγαλμένο από σενάριο ταινίας επιστημονικής φαντασίας, αλλά από ιατρικό ανακοινωθέν.
Ημερομηνία δημοσίευσης:
13/10/2015

Τα πουλερικά που τρως μπορεί να είναι γεμάτα βακτήρια μαζί με διάφορα χημικά και τελικά να μην είναι τόσο θρεπτικά όσο νομίζεις. Τι πρέπει να κάνει λοιπόν ένας λάτρης της Νο 1 πρωτεΐνης;

Η Carole και ο Frank Morison στο Μέριλαντ εκτρέφουν κοτόπουλα από το 1985. Μέχρι το 2008 είχαν συμβόλαιο με μια μεγάλη αμερικανική εταιρεία διάθεσης προϊόντων πουλερικών. Τα κοτοπουλάκια αναπαράγονταν από την εταιρεία, η οποία τα διέθετε στους Morison για να τα αναθρέψουν παρέχοντας την τροφή τους. Μετά από 7 εβδομάδες, όταν πια τα πουλερικά έφταναν σε μέγεθος σφαγής, η επιχείρηση τα έπαιρνε και τα διέθετε στην παραγωγή. Αυτό επαναλαμβανόταν 5 φορές το χρόνο.

Κάποια στιγμή, όμως, η Carole άρχισε να προβληματίζεται για τις μεθόδους της επιχείρησης. Αυτό που την ενοχλούσε κυρίως ήταν ότι τα κοτόπουλα μεγάλωναν μέσα σε ένα σωρό από ακαθαρσίες: πριονίδια, φτερά, ούρα, κόπρανα και νεκρά ζώα. Στη βιομηχανία μαζικής εκτροφής πουλερικών, τα πτηνά ζουν στριμωγμένα μέσα σε αυτόν τον τοξικό χυλό. Το χειμώνα, με τα παράθυρα κλειστά, η Carole αναφέρει ότι «δεν μπορούσες να δεις από τη μια μεριά του πτηνοτροφείου στην άλλη. Υπήρχε ένα σύννεφο από σκόνη, πούπουλα και περιττώματα», ενώ μύριζε παντού αμμωνία. Οταν η εταιρεία τους ζήτησε να σφραγίσουν τα παράθυρα, οι Morison αρνήθηκαν, επειδή το θεώρησαν ανθυγιεινό για τα κοτόπουλα. Τότε οι υπεύθυνοι έσπασαν το συμβόλαιό τους και το πτηνοτροφείο τους ερήμωσε.

Σήμερα πια οι Morison εκτρέφουν κοτόπουλα με τους δικούς τους όρους. Στα καθαρά και όχι τόσο πολυπληθή «κοτέτσια» τους, ένα σύστημα αντλίας νερού βοηθά να απομακρύνονται τα πριονίδια. «Βλέπεις πόσο όμορφα είναι; Οταν τα πουλερικά μεγάλωναν βιομηχανικά, ο χώρος ήταν γεμάτος ακαθαρσίες» αναφέρει ο Frank. Προφανώς, η εκτροφή των δημοφιλών πτηνών μες στις ακαθαρσίες τους δεν είναι υγιεινή για τα ίδια, αλλά τελικά ούτε και για όσους θα γευτούν το κρέας τους.

ΖΩΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΚΗ ΚΟΤΑ
Τον προηγούμενο αιώνα, τα κοτόπουλα εκτρέφονταν σε κοτέτσια, γεννούσαν αυγά, έτρωγαν σπόρους και ζουζούνια, απολάμβαναν τον ήλιο συνθέτοντας βιταμίνη D και ζούσαν μέχρι την ενηλικίωσή τους. Με την εκβιομηχάνιση, όμως, του 20ού αιώνα, οι πτηνοτροφικές εταιρείες κυριάρχησαν στην αγορά ελέγχοντας τα πάντα, από τα εκκολαπτήρια μέχρι τη συσκευασία. Οι συνθήκες διαβίωσης των πουλερικών υποβαθμίστηκαν. Τα κοτόπουλα έβγαιναν έξω λιγότερο και οι επιχειρήσεις για να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους ήθελαν να παράγουν μεγαλύτερα και μάλιστα γρηγορότερα. Ενας τρόπος για να το πετύχουν αυτό ήταν ο εμπλουτισμός της διατροφής τους με αντιβιοτικά.

Δεν μιλάμε για τις μεγάλες δόσεις που χρησιμοποιούνται στην ιατρική για τη θεραπεία των ανθρώπινων λοιμώξεων, αλλά για μικρότερες που δίνονταν σαν «ενισχυτές της ανάπτυξης». Εξάλλου, μελέτες το 1940 και το 1950 έδειξαν ότι οι χαμηλές δόσεις αντιβιοτικών βοηθούσαν στην υπερβολική ανάπτυξη των κοτόπουλων. Κάπως έτσι, το μέσο βάρος των πουλερικών υπερδιπλασιάστηκε από το 1925 έως το 2011. Επιπλέον, σήμερα, αυτά οδηγούνται στη σφαγή μέσα σε 6-7 εβδομάδες, σε αντίθεση με τις 16 εβδομάδες που απαιτούνταν το 1925, κι αυτό οφείλεται εν μέρει στα αντιβιοτικά.

Η «ΑΡΡΩΣΤΗ» ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ
Βακτήρια, όπως η σαλμονέλα, το καμπυλοβακτηρίδιο και ο εντερόκοκκος, αναπτύσσονται στο έντερο των πουλερικών. Δεν προκαλούν προβλήματα στο κοτόπουλο, αλλά επιβιώνουν στα περιττώματά του, καθώς αποβάλλονται μέσα από τον πεπτικό του σωλήνα. Οταν λοιπόν αυτά εκτρέφονται μες στις ακαθαρσίες τους, τα βακτήρια διασπείρονται πολύ εύκολα στα υπόλοιπα και πολλαπλασιάζονται. Επίσης, μπορεί να μεταφερθούν στις καλλιέργειες των λαχανικών, όπου οι αγρότες χρησιμοποιούν τα περιττώματα των πτηνών για λίπασμα. Τελικά, τα βακτήρια θα καταλήξουν σε σένα μετά από ένα γεύμα με την αγαπημένη σου πρωτεΐνη.

Παρόλο που οι μονάδες επεξεργασίας επιθεωρούνται στενά, ανεξάρτητες έρευνες δείχνουν ότι πολλά κοτόπουλα που καταλήγουν στα σούπερ μάρκετ έχουν μικρόβια. Στις ΗΠΑ, μελέτη του National Antimicrobial Resistance Monitoring System βρήκε ότι, στα δείγματα από στήθος κοτόπουλου που εξετάστηκαν μεταξύ του 2002 και του 2010, κατά μέσο όρο το 83% είχε επιμολυνθεί με E. coli, το 47% με καμπυλοβακτηρίδιο και το 13% με σαλμονέλα, ενώ το 2013, σε αντίστοιχη έρευνα στο Consumer Reports, το 97% των δειγμάτων που πέρασαν από ανάλυση είχε βακτήρια, όπως σαλμονέλα, καμπυλοβακτηρίδιο κι εντερόκοκκο.

Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για βαριά νόσο. Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι θάνατοι από τροφικής προέλευσης παθογόνα μικρόβια αποδίδονται στα πουλερικά. Οι τροφιμογενείς λοιμώξεις, όμως, παρά τη σοβαρότητά τους, αποτελούν λιθαράκι σε ένα πολύ σοβαρότερο πρόβλημα: την αντοχή στα αντιβιοτικά.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Environmental Health Perspectives αναφέρθηκε ότι οι εργαζόμενοι που έρχονταν σε επαφή με πουλερικά είχαν 32 φορές περισσότερες πιθανότητες να είναι φορείς ανθεκτικής σε αντιβιοτικά Ε. coli. 

Ερευνα στο Consumer Reports έδειξε ότι σχεδόν τα μισά δείγματα είχαν τουλάχιστον ένα βακτήριο που εμφάνιζε αντοχή σε τρία ή περισσότερα αντιβιοτικά ή τάξεις αντιβιοτικών που κανονικά θα έπρεπε να δρουν αποτελεσματικά εναντίον τους. 

Οι λοιμώξεις από ανθεκτικά μικρόβια εμφανίζουν έντονα αυξητική τάση, ενώ πολλαπλασιάζονται ανησυχητικά και οι θάνατοι που προκαλούνται από αυτές. Οι γιατροί πλέον αρχίζουν να διαπιστώνουν αντοχή σε ένα δυνατό όπλο, τη σιπροφλοξασίνη, στο 25% περίπου των καμπυλοβακτηριδίων. Μάλιστα, αν θέλουμε να μιλάμε με οικονομικούς όρους, το κόστος των λοιμώξεων από ανθεκτικά βακτήρια είναι υπέρογκο και περιλαμβάνει τόσο το κόστος θεραπείας όσο και τη μείωση της παραγωγικότητας.

Η κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων που έχουν επιμολυνθεί από υγρά που προέρχονται από πουλερικά αυξάνει την πιθανότητα να γίνεις φορέας ανθεκτικών βακτηρίων. Αυτά μπορεί να σε προσβάλουν άμεσα, αλλά υπάρχει και πιθανότητα να περιμένουν να επιτεθούν αργότερα, όταν θα έχεις χάσει δυνάμεις από κάποια άλλη ασθένεια. Μπορείς, επίσης, να μεταφέρεις αυτά τα ανθεκτικά βακτήρια σε άλλα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Το χειρότερο: μπορεί να μεταδώσεις αυτά τα μικρόβια στη σύντροφό σου μέσω σεξουαλικής επαφής.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑ ΝΕΟ ΜΕΛΛΟΝ
Οι εταιρείες-κολοσσοί παραγωγής πουλερικών δηλώνουν πρόθυμες να περιορίσουν τη χρήση αντιβιοτικών. Εξάλλου, άρχισε να διαμορφώνεται και η σχετική νομοθεσία, απαγορεύοντας τη χρήση αντιβιοτικών στις ζωοτροφές, με την ένδειξη «προώθηση αναπαραγωγής». 

Υπάρχει όμως κι άλλη λύση: όταν η εκτροφή γίνεται βιολογικά, τα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια περιορίζονται σημαντικά. Μελέτες δείχνουν ότι τα βακτηρίδια σαλμονέλας, που περιέχονται στα απόβλητα, στο νερό και τις τροφές των συμβατικών πτηνοτροφείων, είναι 7 φορές περισσότερο ανθεκτικά σε σχέση με τα βιολογικά.

Μη νομίζεις ότι η βιολογική καλλιέργεια δεν αποφέρει κέρδη. Ισως η «αναγκαιότητα» για τη χρήση αντιβιοτικών να αποτελεί απλώς μια δικαιολογία για την κακή οργάνωση και διαχείριση.

Στα βιολογικά πτηνοτροφεία, στο έδαφος φαίνεται το τσιμέντο και όχι οι ακαθαρσίες, καθώς καθαρίζεται ανάμεσα σε κάθε «φουρνιά» πουλερικών, ενώ ο χώρος μένει άδειος για 2-3 εβδομάδες για να σκοτωθούν τα βακτήρια. Πριν εγκατασταθούν οι νέοι ένοικοι απλώνεται καθαρό πριονίδι. Τα κοτόπουλα έχουν χώρο να περπατήσουν και να εξερευνήσουν το εξωτερικό περιβάλλον. 

Η τροφή τους είναι πιστοποιημένα οργανική.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΣΟΥ
Τα καλά νέα είναι ότι τα ανθεκτικά αντιβιοτικά του κοτόπουλου στο σώμα σου μπορούν να περιοριστούν χωρίς να έρθουν σε επαφή με άλλα βακτήρια. Γι’ αυτό πάρε τα μέτρα σου.
Ψήφισε Βιολογικό. Τα πουλερικά πρέπει να έχουν πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο, να μην έχουν πάρει αντιβιοτικά μετά τη δεύτερη μέρα ζωής τους και να καταναλώνουν βιολογική τροφή.
Μην το Ξεπλένεις. Το μόνο που καταφέρνεις είναι να βάζεις σε κίνδυνο μόλυνσης την κουζίνα σου.
Δώσε του Χρόνο. Μαγείρεψέ το μέχρι η εσωτερική του θερμοκρασία να φτάσει τουλάχιστον τους 75° C, που είναι το χαμηλότερο όριο για την εξόντωση των επικίνδυνων βακτηρίων, χρησιμοποιώντας ειδικό θερμόμετρο. Για να ελέγξεις αν έχει ψηθεί, βάλε την άκρη του στο μπούτι και το στήθος του.
Κατανάλωσέ το στη Στιγμή. Το μαγείρεμα αφήνει ίχνη μόνο από βακτήρια. Αν όμως το αφήσεις σε θερμοκρασία δωματίου, λίγες ώρες μετά θα αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται γρήγορα.

ΣΧΟΛΙΑ